Haciz, icra takibinde borcun ödenmemesi hâlinde, borçlunun malvarlığının devlet eliyle kayıt altına alınarak satışa hazırlanmasıdır. Borçlu için de alacaklı için de en çok soru işareti doğuran aşamalardan biridir.
Haciz ne zaman yapılır?
İlamsız takipte ödeme emri tebliğ edilip itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa, takip kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir. İlamlı takipte ise ödeme için verilen süre geçtikten sonra haciz talep edilebilir. Alacaklının haciz talebini, takip talebinden itibaren bir yıl içinde yapması gerekir.
Neler haczedilebilir?
- Banka hesapları ve mevduatlar
- Araçlar ve diğer taşınırlar
- Taşınmazlar (tapulu gayrimenkuller)
- Üçüncü kişilerdeki alacaklar (haciz ihbarnamesi yoluyla)
- Maaş ve benzeri gelirlerin kanunun izin verdiği kısmı
Üçüncü kişilerdeki alacaklarda (örneğin banka veya işveren) haciz ihbarnamesi gönderilir; ihbarnameyi alan üçüncü kişinin kanundaki süre içinde itiraz hakkı bulunur.
Haczedilemeyen mallar
İİK, borçlunun ve ailesinin temel yaşam ihtiyaçlarını korumak amacıyla bazı malların haczedilemeyeceğini düzenler. Bunlar arasında;
- borçlunun ve birlikte yaşayan ailesinin zorunlu ev eşyası ve giysileri,
- bazı mesleki araç ve gereçler,
- borçlunun ve ailesinin geçimi için gereken gıda ve yakıt gibi unsurlar
yer alır. Kapsamın tamamı kanun metninde sayılmıştır ve özel durumlara göre değerlendirilmesi gerekir. Maaş ve ücretlerde de yalnızca belirli bir kısım haczedilebilir; kesin oran ve istisnalar gelir türüne ve alacağın niteliğine göre değişir.
Haciz uygulandıktan sonra hangi yollar var?
- İcra mahkemesine şikâyet: Haczin usulsüz olduğu veya haczedilemeyecek bir mala uygulandığı düşünülüyorsa şikâyet yoluna gidilebilir. Kanunda bu şikâyet için süre öngörülmüş olup, kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde süre sınırı aranmaz.
- İstihkak iddiası: Haczedilen mal üçüncü bir kişiye aitse, o kişi haczi öğrendiği tarihten itibaren kanuni süre içinde icra dairesine başvurarak istihkak iddiasında bulunabilir.
- Haczin kaldırılması: Borcun ödenmesi, takibin iptali veya alacaklının feragati gibi hâllerde haciz kaldırılır.
Haciz tutanağını ve tebligat evrakını saklayın. Kanuni sürelerin birçoğu kısa olduğundan, evrakı aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız hak kaybını önleyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir, her olay kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir. Yazıdaki süreler ve oranlar yayın tarihindeki genel düzenlemelere göredir.