Elinizde henüz bir mahkeme kararı bulunmayan para alacağı için icra dairesi aracılığıyla takip başlatmak mümkündür. Bu yola ilamsız icra takibi denir. Doğru başlatılan bir takip, hem süreyi hem maliyeti önemli ölçüde etkiler.
İlamsız icra takibi ne zaman kullanılır?
İlamsız takip, para veya teminat alacağının mahkeme kararına dayanmadığı durumlarda uygulanır. Fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi, borç ikrarı içeren yazışmalar ve benzeri belgelere dayanan alacaklar bu kapsamda takip edilebilir. Yasal dayanağı, İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) genel haciz yoluyla takibe ilişkin hükümleridir.
Takip nasıl başlatılır?
- Alacağın ve belgelerin hazırlanması. Alacağın dayanağı olan sözleşme, fatura, irsaliye, dekont, yazışma ve ihtarname gibi belgeler toplanır. Faiz başlangıcı ve oranı belirlenir.
- Yetkili icra dairesinin tespiti. Genel kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesi yetkilidir. Sözleşmede ödeme yeri belirlenmişse veya kanunda öngörülen diğer hâllerde başka icra daireleri de yetkili olabilir.
- Takip talebinin verilmesi. Talepte tarafların bilgileri, alacağın miktarı, faizi, alacağın sebebi ve varsa belgeleri açıkça gösterilir. Avukatlar bu işlemi UYAP üzerinden elektronik ortamda yapabilir.
- Ödeme emrinin düzenlenmesi ve tebliği. İcra dairesi borçluya bir ödeme emri gönderir. Bu belge, borçlunun ne yapması gerektiğini ve hangi sürelerin işlediğini gösterir.
Borçlunun önünde hangi seçenekler vardır?
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren genel olarak 7 gün içinde borçlu;
- borcu öder,
- borca ve/veya takibe itiraz eder (borcun tamamına itiraz edebileceği gibi bir kısmına da itiraz edebilir),
- ya da hiçbir şey yapmaz.
İtiraz edilmesi hâlinde takip, itirazın kapsamı ölçüsünde durur. Bu durumda alacaklının izleyebileceği yollar ayrı bir yazımızda ele alınmıştır: İcra Takibine İtiraz Edildi: Alacaklı Ne Yapabilir?
İtiraz edilmezse süreç nasıl ilerler?
Süresi içinde itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa takip kesinleşir. Kesinleşen takipte alacaklı haciz talep edebilir. Haciz; borçlunun banka hesapları, taşınırları, taşınmazları, araçları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerinde uygulanabilir. Haczedilen malvarlığı satış yoluyla paraya çevrilir ve elde edilen tutar alacaklıya ödenir.
Alacaklının, takip talebinden itibaren bir yıl içinde haciz talebinde bulunmaması hâlinde takip düşebilir. Ayrıca alacağın zamanaşımına uğramaması için dava veya takip yoluyla süresinde harekete geçilmesi gerekir.
Takip öncesinde dikkat edilmesi gerekenler
- Alacağın miktarı ve faiz hesabı doğru yapılmalıdır; fazla talep, itiraz hâlinde sorun yaratabilir.
- Belgeler eksiksiz ve okunaklı biçimde saklanmalıdır.
- Ticari alacaklarda taraflar arasındaki yazışmalar ve fatura tebliğ kayıtları önemlidir.
- Takibin hukuki niteliği (ilamsız, kambiyo senedine özgü, kira takibi gibi) doğru seçilmelidir; çünkü süreler ve sonuçlar değişir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir, her olay kendi somut koşullarında değerlendirilmelidir. Yazıdaki süreler ve oranlar yayın tarihindeki genel düzenlemelere göredir.